Blog

Op 13 januari was in Amsterdam de aftrap van een reeks vertoningen van onze documentaire Een cadeau in zwart papier, gepland voor 2026. De film (44 min) vertelt het verhaal van de spelers van WirWar, een theatergroep bestaande uit mensen met Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH). Het is een intieme blik achter de schermen, over levend verlies, veerkracht en de helende werking van lotgenotencontact.

 Komend jaar wordt de film door heel Nederland vertoond, telkens met een nagesprek met enkele spelers van WirWar. De vertoningen richten zich op uiteenlopende doelgroepen, zoals zorgprofessionals van het St. Jansdal ziekenhuis, de afdelingen Neurologie van Gelre Ziekenhuizen, maar ook zorgstudenten, mantelzorgers, lotgenoten en tijdens de Dag van de Beroerte (12 mei). 

 Uit reacties van het publiek blijkt dat de meerwaarde van de film voor zorgprofessionals vooral zit in het zien van de mens achter ‘de patiënt met NAH’. Studenten reageren bijvoorbeeld met: ‘Dit is precies wat we op school niet leren.’  Voor mensen met NAH, hun naasten en mantelzorgers is juist de herkenning en erkenning van groot belang. NAH heeft vaak ingrijpende gevolgen voor het dagelijks functioneren van iemand, maar is lang niet altijd zichtbaar voor de buitenwereld. Het blijft bijzonder om te zien hoeveel emoties de film losmaakt bij het publiek en hoe verbindend zo’n gezamenlijke kijkervaring is. Er zijn vrijwel altijd mensen die tot tranen geroerd zijn.

 Wat ikzelf tijdens het draaien van deze documentaire vooral heb geleerd, is hoe waardevol lotgenotencontact wel niet is. Dat de spelers van WirWar elkaar zonder woorden herkennen en erkennen.  Aan het eind van een repetitie of optreden beschrijven ze het gevoel te hebben ‘terug te keren naar de buitenwereld’. 

 In de film slaat op een gegeven moment het noodlot toe bij een van de spelers. Ook daar waren wij bij, met een tweede cameraman en een geluidsman. Het gesprek dat de spelers vervolgens voerden, over of het optreden dat een uur later zou beginnen wel door kon gaan, is een van de meest oprechte en krachtige gesprekken die ik ooit gefilmd heb. Voor ons was het een bewuste keuze om toch te blijven filmen.  Dit is precies de realiteit waar mensen met Niet Aangeboren Hersenletsel mee maken te krijgen. Niet zelden wordt een hersenbloeding bij mensen met NAH jaren later nog gevolgd door een tweede, soms fatale bloeding. Juist die kwetsbaarheid en onzekerheid maken deel uit van hun leven, en dus ook van dit verhaal. 

 Als CAMJO werk ik vaak dichtbij, alleen of met een kleine ploeg. Dat vraagt om vertrouwen, aandacht en integriteit om te blijven kijken, ook wanneer het emotioneel wordt. Het zijn ervaringen die je als CAMJO en filmmaker meeneemt naar de volgende films. Ik groei ervan, als mens, maar ook in mijn vak.

Gezien worden in stille armoede. 

Twee weken voor kerst wordt in Den Bosch een middag gehouden voor vrouwen die in (stille) armoede leven. De Soroptimistclub ’s-Hertogenbosch ‘De Meierij’ organiseert dit in samenwerking met Quiet Den Bosch. Beide organisaties hebben tot doel de positie van vrouwen te versterken, waarbij Quiet zich met name richt op mensen die leven in (stille) armoede.

 De middag vindt plaats op een kappersschool, waar de vrouwen een hele middag in de watten worden gelegd. Ze worden geknipt en daarna mooi opgemaakt. Vervolgens komen ze bij mij, waarbij ik ze fotografeer. Het is mooi om deel uit te maken van deze ‘ketting’ waarin mensen steeds iets positiefs ervaren, met een mooie foto als sluitstuk.

 Soms is het schrijnend om te zien hoe weinig zelfvertrouwen mensen hebben. Bij deze groep komt dat vooral voor de camera tot uiting. Maar dat maakt het des te gaver om mensen te verrassen met een krachtig beeld van henzelf. Dat krijg je dan terug in de reacties, soms zelfs weken later nog. 

 Fotografie is hier dan ook geen doel op zich, maar een middel om iemands zelfbeeld te versterken. Misschien is dat wel de grootste waarde van zo’n initiatief: dat er aandacht is, waardigheid en dat mensen zich gezien voelen. Voor mijzelf markeert deze shoot al enkele jaren het begin van de kerstperiode.

De magie van imperfectie.

Waar moderne lenzen perfect en voorspelbaar zijn, geven vintage lenzen juist karakter en verrassing. Hun flares, bokeh en imperfecties maken beelden uniek. Is dat niet precies wat je als filmmaker en fotograaf zoekt? Zeker in een tijd waarin a.i. gegenereerd beeld zijn opmars maakt. 

 In mijn vrije tijd pakte ik steeds vaker vintage lenzen op, om er in andere omstandigheden dan mijn werk mee te fotograferen en filmen. Vintage lenzen brachten me weer terug naar de basis: handmatig scherpstellen, meer tijd nemen voor je opname en soms afwachten wat het resultaat wordt. Want het leuke aan vintage lenzen is dat het resultaat wat onvoorspelbaar kan zijn. Ze kunnen lensflares geven die soms storen, maar vaak juist een prachtige toevoeging zijn. Hun verouderde ontwerpen zorgen voor een uitgesproken onscherpte op de achtergrond (bokeh, zoals fotografen dat noemen) en voor vignettering. Aspecten die vaak juist iets extra’s kunnen toevoegen aan je manier van vertellen.

 Allemaal factoren die het karakter van een lens én de opnamen die je ermee maakt uniek maken. Iets dat bij moderne lenzen nauwelijks meer voorkomt, die zijn allemaal even perfect. Vintage glas verrast je dikwijls met een resultaat dat je niet kon plannen. 

Diezelfde imperfecties gebruik ik nu steeds vaker bewust in mijn werk. Ik heb een zorgvuldig samengestelde set van Carl Zeiss-, Helios- en Mir-lenzen verzameld, waarvan sommige zelfs gebruikt zijn in Hollywoodproducties als Batman en Dune. Ze geven mijn documentaires, videoportretten en fotografie een unieke, gelaagde uitstraling. 

Laten we samen kijken hoe we ook jouw verhaal krachtig en filmisch kunnen vertellen.

Hoi beste lezer! De komende tijd zal ik op de website van Joost een blog bijhouden over mijn stage.

Op dit moment zit ik in het derde jaar van de opleiding AV-specialist. Ik heb net de speelfilmperiode afgerond, waarin ik met een team van 4 medestudenten gewerkt heb aan een dramaproductie. De films die in deze periode gemaakt zijn werden vertoond in het Focus Filmtheater in Arnhem. Een mooie afsluiting van leuke en leerzame jaren, want vanaf nu zie ik mijn klasgenoten, op een aantal ‘ terugkomdagen’ na, een jaar niet!

Je hebt van die bijzondere shoots en dit was er een van. Want wanneer fotografeer je nu een collega in actie? En dan ook nog eens een collega die fotografeert met de wet-plate techniek, een oud ambacht dat in 1850 is uitgevonden. Het beeld wordt hierbij vastgelegd op een natte collodium plaat. Deze plaat wordt eerst gereed gemaakt en moet daarom meteen worden belicht.  Terwijl de plaat nog nat is! Een uitdaging dus. Om dit proces niet alleen in een studio maar ook op locatie te kunnen doorlopen heeft Peter een bestelbus ingericht als rijdende doka. De sluitertijd is lang, 2 tot 3 seconden, maar voor die tijd waarin sluitertijden van enkele minuten niet ongewoon waren is dat heel snel. Daarom moet het model goed stil zitten om een scherpe foto te krijgen.